Zelfstandig lerende student?

Sommige lessen hebben ‘huiswerk’ in de trant van:

Bestudeer literatuur over het onderwerp en formuleer vragen naar aanleiding van onduidelijkheden. Mail die vragen naar de docent waarna ze besproken worden in de les.

Ik krijg zelden mails met vragen. Ook bij aanvang van de les blijkt geen enkele student een vraag te hebben. Hebben ze het onderwerp niet bestudeerd? Jawel. Is alles echt duidelijk? Jazeker. Zijn de studenten zo goed dat ze alles begrijpen? Is de literatuur echt zo helder? Blijkbaar….

Deze vorm van huiswerk komt voort uit de gedachte dat studenten zelfstandig lerend zijn. Ze formuleren leervragen en leerdoelen, en reflecteren op wat ze geleerd hebben. Als ze niet alle vragen hebben kunnen opzoeken dan dienen ze die te stellen aan een docent. En toch zitten ze in mijn les zonder vragen. Wat is er aan de hand? Is alles op te zoeken of is het idee van de zelfsturende student onjuist?

Zover wil ik niet gaan, maar ik denk wel dat er een aantal redenen zijn dat de zelfsturende student niet zo zelfsturend is als gewenst.

Ten eerste kan pas iets zinnigs over een onderwerp gezegd worden, indien het onderwerp gekend wordt. Om een onderwerp als doel te kunnen formuleren dient het gekend te worden, en dat ontbreekt nu juist bij een student. En als iemand een leerdoel formuleert over een onderwerp dat hij al kent, dan hoeft het ook niet meer geleerd te worden.

Nu kunnen we heus zeggen “ik wil naar Texel” zonder daar ooit geweest te zijn, en dan op reis te gaan. Maar het doel is gebaseerd op een beeld van Texel en niet Texel zelf. Dus is het raadzaam de reis ernaar te plannen op basis van adviezen en kennis van anderen. Is het te fietsen? Vast wel, maar of dat verstandig is…

Om over de maan nog maar niet te spreken.

Ten tweede denk ik dat studenten te beschouwen als zelfsturend, zelflerend en -construerend niet helemaal netjes is. De huidige beschaving heeft er duizenden jaren over gedaan om te komen tot waar ze nu is. Nobelprijzen zijn gegeven aan wetenschappers die bovenmenselijke gedachtesprongen hebben gemaakt. Verwachten we dat studenten die sprongen ook even maken op een vrijdagmiddag? Nee toch? Tenzij we van ze verwachten dat ze als Darwin, Mendelev, Newton of Bohr zijn, moet nieuwe kennis ze verteld en uitgelegd worden. Dat kan met een boeken of youtube-video’s, maar met media is geen gesprek te voeren.

Terug naar mijn les. Er zijn geen vragen en ze weten blijkbaar alles al. Waar ben ik dan voor nodig? Meestal dreig ik meteen weer weg te lopen. Hoewel… nadat ikzelf eerst even een eenvoudige vraag heb gesteld, om zeker te zijn dat iedereen het onderwerp beheerst. Bij een les atoombouw bijvoorbeeld vraag ik waarom negatief geladen elektronen niet direct naar de positief geladen kern ‘vallen’ in plaats van op een afstand van de kern blijven. Of bij een les bloedstromingsleer de vraag  of de bloeddruk in een vaatvernauwing nu lager of hoger is, en waarom.

Allemaal vragen die ze hebben gelezen, maar niet kunnen beantwoorden. Dat is gek. Blijkbaar hebben ze toch enkele foutieve concepten onthouden als waarheid en zijn ze niet in staat te bedenken dat die eens niet zou kunnen kloppen.

Dan kunnen de lessen toch nog heel leuk worden als ik met vragen het ‘geleerde’ ter discussie stel, en ik misconcepties kan wegnemen.

 

This entry was posted in Uncategorized and tagged . Bookmark the permalink.

One Response to Zelfstandig lerende student?

  1. Lex Hupe says:

    Je stelt een zeer pregnante vraag. Eén die vele leraren bezighoudt. Ik zal mijn gedachten geven, maar houd er wel rekening mee dat ik een ander referentiekader heb dan jij. Ik bekijk leren en ontwikkelen anders. Dat maakt het communiceren hierover lastig. Niettemin doe ik toch een poging.
    1. Ik mis de link met de eigen leermotivatie van de leerlingen. Als je die niet legt: kansloos. Evident dat als je die aanspreekt, je dan veel meer loskrijgt
    2. Eerst biedt je stof aan (hebben ze dus geen ionvloed op gehad), en vervolgens verlang je dat ze daar dan iets mee gaan doen. Kansloos. Ik zou juist beginnen met het opwerpen van een thema, en de leerlingen vervolgens eerst daar de voor henzelf interessante vragen bij laten bedenken. Vragen die ze – uiteraard – ook zelf moeten beantwoorden
    3. Het leerPROCES is veel belangrijker dan de stof zelf. Laat ze ontdekken, uitproberen, zoeken, overleggen, tegen muren aanstoten, zelf deskundigen zoeken, niet weten wat en hoe, opnieuw de betekenis ontdekken etc.etc.
    4. Ik hoor tussen de regels door het (op zich zeer waardevolle) idee dat je ze “iets mee wilt geven”. Zeg maar even kort door de bocht: de canon van onze historie en wetenschap. Mooi ideaal, maar laten we even reëel zijn: is het überhaupt mogelijk om een 15, 16 jarige daarvoor te interesseren? Kom nou, ze zijn met heel andere dingen bezig. Zoals socialisen en tot een groep behoren. Experimenteren met hun vrijheid. Dat maakt ze nog niet meteen onbereikbaar, want ze willen heel graag leren.
    5. Heb je ooit wel eens de vraag aan ze gesteld: waar klopt jouw hart voor? Waar zou je zelf meer over willen weten?

    Wat ik al zei, ik ben een beetje bang dat deze punten niet bij je zullen aanslaan, al hoop ik natuurlijk van wel. Ons onderwijssysteem is gebaseerd op het aanleren van controleerbare en toetsbare leerelementen. Dit is een ontzetten strikte en naar mijn idee beperkende visie op leren. We luisteren tne enen male niet naar de leerlingen. Denk je dat ze dat nie aanvoelen? Natuurlijk wel! Ze voelen zich niet serieus genomen en gaan tijdens schooltijd op de waakvlam. Voor school, tijdens de pauzes en na school komen ze weer tot leven, met hun smartphone in de hand.
    Dat is de huidige generatie.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *